(Cadn.com.vn) - Giá USD chợ đen bất ngờ “nhảy” sau một thời gian dài “lặng sóng”. Mặc dù Vietcombank niêm yết giá bán 20.910 đồng/USD (20-2) nhưng ngoài thị trường, mức giao dịch này lao nhanh qua mốc 21.000 đồng/USD. Tỷ giá “nóng” sau khi Bộ Ngoại giao công bố, lượng kiều hối đổ về trong năm 2012 đạt hơn 10 tỷ USD, chiếm tới 60-70% nguồn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong vòng một thập kỷ qua.

Giá USD đang biến động mạnh.

Sau Tết, tỷ giá USD/VND tại các chợ “nóng” lên đột ngột. Các điểm giao dịch không có giấy phép sau thời gian im lặng đã bắt đầu nhộn nhịp với giá bán đắt hơn các NH trên dưới 200 đồng/USD. Dạo quanh một vòng các hiệu vàng tại Đà Nẵng, khách hàng ngạc nhiên vì giá bán tiền mặt của ngoại tệ vào trưa 20-2 vượt 21.000 đồng/USD với giá phổ biến 21.007- 21.020 đồng/USD. Khi hỏi về nguyên nhân tăng giá của thị trường chợ đen, chủ một điểm thu đổi trên đường T.N.V lắc đầu... không biết. Họ nói rằng, giá USD trong mấy ngày gần đây biến động lạ, tăng liên tục khiến nhiều người hỏi mua. Thông tin từ Hà Nội và TPHCM, giá USD tự do hiện đang có xu hướng tăng hơn với mức 21.050 - 21.100 đồng/USD, cao hơn giá USD niêm yết tại NH gần 200 đồng/USD.

Tỷ giá liên NH do NHNN ngày 20-2 tiếp tục công bố mức cố định 1USD = 20.828VND. Tuy nhiên, giá niêm yết mua, bán của các nhà băng tăng mạnh, vượt 20.900 ở chiều bán ra. Tỷ giá USD tại Sở giao dịch NHNN hiện cũng đã tăng lên mức kịch trần biên độ cho phép là 21.036 đồng/USD (bán ra), 20.850 đồng/USD (mua vào). Lúc 10 giờ, giá USD tại Vietcombank niêm yết mức 20.840 - 20.910 đồng/USD, cao hơn cùng thời điểm của ngày hôm trước +15 đồng mua vào, +45 đồng bán ra. Tỷ giá tại BIDV và Vietinbank tăng lên mức 20.850-20.900 đồng/USD, Sacombank niêm yết cao nhất với giá 20.820-20.920 đồng/USD, tăng +5 đồng giá mua vào, giữ nguyên giá bán ra so với hôm trước. Giá USD mua vào tại 2 NHCP Eximbank và ACB từ 20.830 đến 20.835 đồng/USD, bán ra 20.900 đồng/USD.

Trước diễn biến bất thường này, NHNN hiện chưa đưa ra thông điệp chính thức về tình hình tỷ giá trong vài ngày qua. Một đại diện của cơ quan này chỉ cho biết trạng thái ngoại tệ tại các NHTM đến nay vẫn ổn định. Theo ý kiến của một người chuyên buôn bán USD, ngoại tệ biến động trên thị trường do nhu cầu của các gia đình có con em du học nước ngoài tăng. Bên cạnh đó, thị trường tiền tệ lại đón nhận thông tin từ một số chuyên gia tài chính về việc đề xuất điều chỉnh tỷ giá USD 3% trong quý I-2013 để hỗ trợ XK, tăng trưởng kinh tế. Có lẽ chính vì thông tin này nên giới kinh doanh ngoại tệ không chính thức “đón đầu” để đẩy giá USD tự do lên.

Liệu sự phá giá VND có thực sự hỗ trợ xuất khẩu? (Trong ảnh: dự báo xuất khẩu thủy sản trong quý I-2013 của Việt Nam sẽ giảm khoảng 13%).

Để đẩy mạnh xuất khẩu (XK), hàng Việt Nam đủ sức cạnh tranh trên thị trường thế giới, các nhà kinh tế cho rằng, tỷ giá hối đoái cần được điều chỉnh ngay trong năm 2013. Theo Tổng cục Thống kê, tổng giá trị hàng hóa XK trong năm 2012 đạt 114.631 triệu USD (tăng +18,3%), nhập khẩu đạt 114.347 triệu USD (tăng +7,1%). Kể từ năm 1993, sau 19 năm, cán cân thương mại của nước ta chuyển sang trạng thái thặng dư, ước tính khoảng +284 triệu USD.

Nhận định về bước đi của tỷ giá trong thời gian tới, TS Lê Xuân Nghĩa (nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia) nêu quan điểm, tỷ giá hối đoái cần phải điều chỉnh, vì hiện nay VND đang bị đánh giá cao hơn so với USD khoảng 20-21%. Ngoài ra, VND cũng bị đánh giá cao hơn khoảng 3 - 4% so với 19 đồng tiền của các quốc gia khác mà Việt Nam đang có quan hệ thương mại. Theo ông, nếu không điều chỉnh tỷ giá hối đoái, XK sẽ có nhiều hệ lụy không tốt do hàng Việt Nam bị tăng giá, lợi nhuận của DN XK sụt giảm. Vì vậy, để các DN XK không bị thiệt thòi, cân bằng cán cân vãng lai và thanh toán quốc tế, tỷ giá hối đoái cần phải điều chỉnh trong khoảng 2-3%.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Đức Thành (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách - VEPR, ĐH Quốc gia Hà Nội) nhận định, tỷ giá danh nghĩa không thay đổi nhiều trong khi lạm phát tăng cao trong 2 năm qua. Điều này khiến cho VND “âm thầm” lên giá so với đồng USD, cầu nhập khẩu suy giảm, lượng kiều hối dồi dào đã làm “lu mờ” áp lực lên giá của VND. Định giá cao đồng nội tệ sẽ gây khó khăn cho các DN XK, kể cả các ngành độc quyền trên thị trường thế giới. Do vậy NHNN nên chủ động phá giá VND khoảng 3-4% trong năm 2013 từng bước một với biên độ 1-1,5% nhằm hỗ trợ XK, tăng sức cạnh tranh cho DN sản xuất trong nước trước áp lực hàng nhập khẩu.

Tuy nhiên, trước rủi ro tái lạm phát, nhóm chuyên gia từ NHNN vẫn thận trọng với các đề xuất nêu trên. Họ cho rằng, phá giá VND không phải là câu chuyện cần bàn vào lúc này bởi lợi ít, hại nhiều. Phần lớn nguyên liệu sản xuất đều nhập khẩu, tỷ giá tăng thì chi phí đầu vào sẽ tăng theo nên không giải quyết được mục tiêu hỗ trợ XK.

Mặt khác, phá giá sẽ tác động xấu tới hoạt động vay và trả nợ nước ngoài của quốc gia cũng như DN. Từ những luận điểm cơ bản đó, bà Nguyễn Thị Hồng (Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ - NHNN) cho biết, để kiểm soát lạm phát ở mức thấp hơn và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, việc điều chỉnh tỷ giá cần phải được xem xét thận trọng gắn liền với điều hành chính sách tiền tệ năm 2013. Bà cảnh báo, trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng CPI tháng 1 tăng 1,25%, tháng 2 từ 1,3 -1,4%, thị trường xuất hiện nhiều yếu tố gia tăng lạm phát nên NHNN chưa đặt vấn đề tăng tỷ giá vào lúc này. “Liều thuốc” phá giá VND xem ra còn nhiều tranh cãi. Cho dù thế nào đi nữa, kiềm chế lạm phát vẫn là ưu tiên số một trước khi nghĩ đến các giải pháp tăng trưởng khác theo một lộ trình nhất định.

Ổn định tỷ giá là thành công lớn của NHNN trong năm 2012 khi Thống đốc Nguyễn Văn Bình tuyên bố tỷ giá biến động không vượt quá 3%. Đối với năm nay, trước diễn biến bất thường của giá USD, NHNN cần đưa ra thông điệp rõ ràng, kịp thời như đã thực hiện để ngăn chặn các hành vi đầu cơ, trục lợi và thao túng giá trên thị trường chợ đen. Có như vậy, chính sách ngoại hối nói chung, tiền tệ nói riêng mới phát huy hết hiệu quả, ổn định kinh tế vĩ mô, tạo đà tăng trưởng trong thời gian đến.                                      

Văn Khoa